|
11.2.1964 TARİHLİ VE 403 SAYILI TÜRK VATANDAŞLIĞI
KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
(Resmi gazete ile neşir ve ilan; 1 Temmuz 1964
–Sayı:11742)
BİRİNCİ BÖLÜM
Vatandaşlığın Kazanılması
Kazanma yolları
Madde 1-Anayasanın 54 üncü
maddesi gereğince “Türk Devletine Vatandaşlık bağı
ile bağlı olan herkes Türk’tür”. Vatandaşlık bağı
aşağıda gösterilen üç yolla kurulduğundan Türk
Vatandaşlığı da bu yollarla kazanılabilir.
I- Kanun yolu ile
II- Yetkili makam kararı ile
III-Seçme hakkı ile
Kanun yolu ile kazanma, bir
kimseye-evlenme veya evlat edinme hariç-doğum ile
birlikte (Asli) Türk Vatandaşlığını; yetkili makam
kararı veya seçme hakkı ile kazanmada, başka bir
devlet uyrukluluğunu haiz iken veya vatansız olarak
değiştirme suretiyle (Müktesep) Türk vatandaşlığını
bahşeder. Birincisi hiçbir makamın takdir ve
işlemine lüzum kalmadan kendiliğinden; ikincisi Türk
Vatandaşlığı Kanununun yetkili kıldığı İçişleri
Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı;
üçüncüsü de adı geçen kanunda belirtilen hallerde
ilgilinin seçme hakkı (Hakkı hıyar) kullanılması ile
kazanılır.
I -KANUN YOLU İLE KAZANMA
Sebepleri
Madde 2-Kanun yolu ile kazanma
nesep , doğum yeri ve evlenme sebepleri ile mümkün
olur.
Nesep
Madde 3-Bir kişiyi babaya ve
anaya bağlayan kan bağı olarak yeni doğan çocuğun
vatandaşlığını kazanmasında nesep birinci derecede
rol oynar. Bu bakımdan kanun, neseple kazanılan
vatandaşlığı:
A-Doğum
B-Hal Değişikliği
C-Evlat Edinme
Başlıkları
ile ayrı ayrı üç maddede göstermiştir.
Doğum
Madde 4-(Değişik: Resmi gazete ile
neşir ve ilan: 21 Mart 1981-Sayı : 17286)
Türkiye içinde veya dışında Türk babadan olan ya da
Türk anadan doğan çocuklar doğumlarından başlayarak
Türk vatandaşıdırlar.
Çocuğun doğumla Türk vatandaşlığını
kazanması için ana ve babadan yalnız birinin doğum
tarihinde Türk vatandaşı olması yeterlidir.
Diğerinin yabancı olması bu sonucu etkilemez.
Hal değişikliği
Madde 5-Yabancı uyruklu bir
kadınla Türk vatandaşı bir erkeğin evlilik dışı
münasebetinden doğan çocuk Medeni Kanun Hükümlerine
uygun olarak:
a)
Nesebin tashihi,
b)
Babalığın hükümle tahakkuk etmesi,
c)
Tanıma,
Yollarından biri ile bir Türk uyruklu erkeğe nesep
bağı ile bağlanırsa, doğumundan başlayarak Türk
vatandaşı olur.
Evlat edinme
Madde 6-Prensip olarak bir kişinin evlat
edinilmesi onun vatandaşlığına tesir etmez. Yani
evlat edinme ile evlatlığın vatandaşlığı değişmez .
Ancak evlatlık reşit olmamak şartı ile,
a)
Vatansız ise,
b)
Anası ve babası bulunmamışsa,
c)
Ana veya babanın nerede olduğu bilinmezse,
Bir Türk tarafından evlatlığa alınmakla kendisi ile
sun’i bir sebep bağı sağladığı evlat edinenin
vatandaşlığını kazanır.
Doğum yeri
Madde 7-Türkiye’de doğan ve ana babalarının
belli olmaması veya vatansız bulunmaları gibi
sebeplerle veyahut milli kanunları gereğince onların
vatandaşlığını doğumla kazanamayan çocuklar,
doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar.
Türkiye’de bulunmuş çocuklar Türkiye dışında doğduğu
sabit olmadıkça Türk topraklarında doğmuş
sayılırlar.
Evlenme
Madde 8- ( 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı
R.G. ile yürürlükten kaldırıldı.)
Bir Türk’le evlenen yabancı kadın aşağıdaki
şartlarla Türk vatandaşlığını kendiliğinden kazanır
ve kocanın nüfus siciline kaydedilerek nüfus hüviyet
cüzdanı verilir. Kadın:
a)Kocasının vatandaşlığına geçmek istediğini 55 inci
maddede belirtilen şekilde Türk makamlarına evlenme
akdi sırasında veya yabancı makamlar önünde
akdedilen evlenmelerde akdi takip eden bir ay içinde
yazılı olarak bildirilirse veya,
b)Vatansız bulunuyorsa veyahut,
c)Evlenmekle eski vatandaşlığını
kaybediyorsa,
Bu şekilde Türk erkekle evlenmek
suretiyle kocasının vatandaşlığını kazanan kadın
sonradan evlenmenin butlanına karar verildiği
takdirde akit de hüsnüniyetli ise Türk
vatandaşlığını muhafaza eder.
Butlanına karar verilmiş bu
evlenmeden olan çocuklar, ana veya babalarının
hüsnüniyet sahibi olup olmadıklarına bakılmaksızın
Türk vatandaşlığını muhafaza da devam ederler.
II -YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAZANMA
(TELSİK)
Çeşitleri
Madde 9-Yetkili makam kararı ile
vatandaşlığa alınma: İkamet şartlı olarak genel,
ikamet ve yerleşme niyetini teyit şartları aranmadan
istisnai ve yeniden olarak üç yolla mümkündür.
GENEL OLARAK VATANDAŞLIĞA ALINMA
(ADİ TELSİK)
Madde 10-Vatandaşlığa alınmasını
isteyen yabancılar (uyruklu veya uyruksuz) aşağıdaki
yedi bentte yazılı niteliklerin hepsine haiz iseler
Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığına
alınabilirler. Bu şartları tamamen taşımış olmak
vatandaşlığa alınmak için başvuran kişiye kesin bir
hak bahşetmez. Devletin egemenlik hakkını
ilgilendirdiğinden alınıp alınmaması Bakanlar
Kurulunun takdirine bağlıdır.
Vatandaşlığa alınmada aranan nitelikler şunlardır:
a) Vatandaşlığa alınma isteğinde bulunan kişi
yabancı uyruklu ise kendi milli kanununa, vatansız
ise Türk kanununa göre reşit olmalıdır.
b) Müracaat tarihinden geriye doğru
Türkiye’de (5) yıl ikamet etmiş olmalıdır. (İkametin
anlam ve kesilme şekli 13 üncü maddede
açıklanmıştır.)
c) Türkiye’de yerleşmeye karar
verdiğini , taşınmaz mal edinmek evlenme, ticaret ve
iş merkezini başka memleketten Türkiye’ye nakletmek,
sermaye yatırımı yapmak gibi davranışlarla teyit
etmiş olmak lazımdır.
ç) İyi ahlak sahibi olmalıdır. Yani
bulunduğu toplum ve muhite zararlı bir kişi olmaması
, hırsızlık, kaçakçılık, sahtekarlık, ve
dolandırıcılık gibi kamuoyu tarafından hoş
karşılanmayan suçları ve hareketleri itiyat ve
meslek haline getirmiş bulunmaması, sanat ve mesleği
ile kendisine , ailesine ve bulunduğu topluma
faydalı bir unsur olarak çalışan kişi olduğunu gerek
oturduğu memlekette , gerekse Türkiye’de etrafına
muhitine telkin etmiş bulunmalıdır.
d) Genel sağlık bakımından kendisi,
temas ettiği kişiler ve muhiti için tehlike teşkil
edecek hastalığı bulunmamalıdır. Bunun resmi bir
sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi gerekir.
e) Türkçe’yi en az meramını
anlatacak kadar konuşabilmeli ve söyleneni
anlayabilmelidir. Bu husus Milli Eğitim
Müdürlüklerince belgelendirilir.
f) Türkiye’de kendisinin ve varsa
geçimi ile yükümlü olduğu kimselerin başkasına
muhtaç olmadan geçimini sağlayacak gelire veya böyle
bir gelir getirecek mesleğe sahip olmalıdır.
İSTİSNAİ OLARAK VATANDAŞLIĞA ALINMA
(FEVKALADE TELSİK)
Madde 11-Aşağıdaki hallerde
yabancılar 10 uncu maddenin (b) ve (c) bentlerindeki
şartlar aranmaksızın İçişleri Bakanlığının teklifi
üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile istisnai olarak
Türk vatandaşlığına alınabilirler. Bu takdirde
yabancılar için en zor şart olan beş yıllık ikamet
süresi ile Türkiye’de yerleşme niyetini teyit eden
davranışları aranmaz. Bu istisnadan yararlanacak
kişiler şunlardır:
a)Türk vatandaşlığını herhangi bir
şekilde kaybetmiş olanların Türk vatandaşlığından
ayrıldıktan sonra doğmuş ve rüşt yaşına girmiş
çocukları,
b)Bir Türk vatandaşı ile resmen evli
olanlarla bunların reşit yaşına girmiş çocukları,
c)Genel olarak Türk soyundan
olanlarla bunların eşleri ve reşit çocukları,
ç)Muntazam pasaportla, iltica
suretiyle veya herhangi bir şekilde Türkiye’ye
gelmiş ve bir Türk vatandaşı ile karı koca hayatı
yaşamaya başlamış, çocukları olmuş veya evlenmeleri
kararlaşmış ve bu maksatla da Türkiye’de yerleşmiş
olanlar.
d) Türkiye’ye sanayi tesisleri
getiren, sosyal, ekonomik veya bilim, teknik veyahut
sanat alanlarında Türkiye’ye olağanüstü hizmeti
geçmiş veya hizmeti geçeceği hükümetçe düşünülen
kimseler.
e)Vatandaşlığa alınmalarında siyasi,
idari veya herhangi bir sebeple Bakanlar Kurulunca
zaruret görülenler.
Bu gibi hallerde ilgililer veya
ilgili kurumlar, İçişleri Bakanlığına başvururlar ve
bu Bakanlıkça yapılacak inceleme sonunda istisnai
işlem uygun görülürse durum gerekçesi ile Bakanlar
Kuruluna sunulur ve alınacak karara göre gereği
yapılır.
YENİDEN VATANDAŞLIĞA ALINMA
(TEKRAR İKTİSAP)
Madde 12- (Değişik : 4/5/2004 tarih
ve 25452 sayılı R.G.) 403 sayılı Türk
Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca
yabancı erkekle evlenmek ve kocasının uyrukluğunu
seçmek suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden ve
aynı Kanunun 13 üncü maddesinde öngörülen süreyi
geçiren kadınlar ile aynı Kanunun 20 nci maddesi
uyarınca izin almak suretiyle Türk vatandaşlığından
çıkanlar İçişleri Bakanlığınca ve aynı Kanunun 25
inci maddesine göre kaybedenler ise Bakanlar
Kurulunca ikamet şartı aranmaksızın yeniden
vatandaşlığa alınabilirler.
Vatandaşlıktan çıkarılanlar yeniden
vatandaşlığa alınamazlar.
Yeniden vatandaşlığa alınma
hakkından yararlanacaklar şunlardır:
a)Türk Vatandaşlığı Kanununun 19
uncu maddesi uyarınca yabancı erkekle evlenmek ve
kocasının uyrukluğunu seçmek suretiyle Türk
vatandaşlığını kaybeden kadınlardan bu yönetmeliğin
20 nci maddesindeki seçme hakkı süresini geçirenler.
b)Resmi izinle Türk vatandaşlığından
çıkanlar.
c)Türk Vatandaşlığı Kanununun 25
inci maddesi gereğince Bakanlar Kurulunca Türk
vatandaşlığını kaybettiklerine karar verilenler.
Yabancının ikameti
Madde 13-Türk Vatandaşlığı
Kanununun ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde
geçen bir yabancı için ikamet deyimi Türk
kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır.
Aşağıda belirtilen iki şekilde ikamette aralıksız ve
kesintisiz oturmak şartı aranmaz.
a)Türkiye’de Türk Medeni Kanunu
hükümlerine göre ikametgah sahibi olmadan sadece
kanunlara uygun olarak oturan yabancının, ister ayrı
ayrı zamanlarda ister toplu olarak bir defada yurt
dışına çıkması ve kalması beş yıl içinde toplam
olarak altı ayı geçmemek şartı ile ikamet süresini
kesmez. Ancak Türkiye dışında geçirdiği altı ayı
geçmeyecek zaman belirli ikamet süresinden düşülür.
b)Türkiye’de Türk Medeni Kanunu
hükümlerine göre ikametgah sahibi olan yabancının
tedavi , öğrenim veya herhangi bir mücbir sebeple
yurt dışına çıkması veya böyle bir sebeple Türkiye
dışında kalması hallerinde dışarıda geçen zamanın
toplamı altı ayı geçse dahi ikamet süresi kesilmiş
olmaz ve daimi ikametgahı Türkiye’de bulunduğu için
dışarıda geçen süre ikamet süresinden indirilmez. Bu
gibilerin ikametgahlarını yurt dışına nakletmeleri
halinde (a) bendi uyarınca işlem yapılır.
Bakanlar Kurulu kararının hükmü
(Değişik: 17.07/1992 onay tarihli)
Madde 14-Yabancılar, şartsız
veya bir şarta bağlı olarak Bakanlar Kurulu Kararı
ile Türk vatandaşlığına alınabilirler.
Şartsız olarak vatandaşlığa alınma,
Bakanlar Kurulu Kararı tarihinden itibaren hüküm
ifade eder.
Bakanlar Kurulunca bir şarta bağlı
olarak vatandaşlığa alınmasına karar verilenler için
vatandaşlığa alınma kararı, bu şartın yerine
getirildiğinin İçişleri Bakanlığınca tespit edildiği
tarihten itibaren hüküm ifade eder.
İki yıl içinde şartların yerine
getirilememiş olması halinde İçişleri Bakanlığının
teklifi üzerine vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar
Kurulunca iptal edilir.
Vatandaşlığa alınmada usul
(Değişik: 17.07/1992 onay tarihli)
Madde 15-Türk vatandaşlığına
alınmak için başvurulacak makamlar yurt içinde en
büyük mülki idare amirliği, yurt dışında Türk
konsolosluklarıdır.
(A)
Kanunun 6 ve 7 inci maddelerine göre Türk
vatandaşlığına alınmasını isteyen yabancılara bu
makamlarca:
1-Hangi devlet vatandaşı olduklarını,
2-Vatansız ise hangi tarihte ve ne sebeple vatansız
kaldıklarını,
3-Doğum yeri ve tarihlerini,
4-Medeni hallerini,
5-Mesleklerini,
6-Kendisinin, geçimi ile yükümlü bulunduğu
kimselerin geçimini ne ile sağlayacaklarını,
7-Yurt içinde oturanların Türkiye’ye geliş tarihleri
ile müracaat tarihinden itibaren geriye doğru kaç
yıldır Türkiye’de ikamet ettiklerini,
Belirten, Nüfus ve Vatandaşlık
İşleri Genel Müdürlüğünce düzenlenmiş olan bir form
dilekçe doldurulur.
Bu form dilekçeye:
1-Hangi devlet vatandaşı olduğunu gösteren bir
belgenin Türkçe’ye çevrilmiş onaylı örneği,
2-Evli ise eşinin ve varsa reşit olmayan
çocuklarının kimliklerini ve aile bağlarını
kanıtlayan resmi belgelerin Türkçe’ye çevrilmiş
onaylı örnekleri,
3-Milli Eğitim Kurumlarınca veya konsolosluklarca
düzenlenen Türkçe konuşma belgesi,
4-Genel Sağlık bakımından tehlike teşkil edecek bir
hastalığı bulunmadığına dair yurt içinde sağlık
kurulu raporu, yurt dışında Türk konsolosluklarınca
onaylanmış doktor raporu,
eklenir.
(B)
Herhangi bir nedenle Türk vatandaşlığını
kaybetmiş olup da Kanunun 8 inci maddesine göre
yeniden vatandaşlığa alınmasını isteyen kişilerden
sadece,
1-Türk vatandaşlığını hangi tarihte ve ne sebeple
kaybettiklerini, biliniyor ise dosya numaralarını,
2-Başka bir devlet vatandaşlığına geçip
geçmediklerini,
Belirten bir dilekçe alınır. Türk vatandaşlığını
kaybettikten sonra medeni hallerinde bir değişiklik
olmuş ise buna ait belgeler de dilekçeye eklenir.
Yapılacak işler
Madde 16-(Değişik 17/07/1992 onay tarihli)
403 Sayılı Türk vatandaşlığı Kanununa göre yapılması
gerekli iş ve işlemler illerde, Nüfus ve Vatandaşlık
Müdürleri tarafından yürütülür.
İlçelerde kaymakamlıklara yapılan yazılı başvurular
hiçbir araştırma ve işlem yapılmadan valiliklere
intikal ettirilir.
İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlerince Kanunun 6 ve 7
inci maddeleri uyarınca Türk vatandaşlığına alınmak
üzere başvuranların, Türkiye’ye geliş tarihleri ile
müracaat tarihinden itibaren geriye doğru kaç yıldır
ikamet ettikleri il emniyet müdürlüklerinden
sorulur.
Kanunun 6,7 ve 8 inci maddeleri uyarınca Türk
vatandaşlığına alınmak isteyenler için düzenlenen
dosyalar kontrol edilerek, eksiklikleri
tamamlandıktan sonra var ise valilik veya
konsolosluk görüşleri de belirtilmek suretiyle
İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Karar ve tescil
Madde 17- (Değişik : 4/5/2004 tarih ve 25452
sayılı R.G.) İçişleri Bakanlığına gelen
vatandaşlığa alınma isteklerine ait dosyalar
üzerinde, Nüfus ve Vatandaşlık işleri Genel
Müdürlüğünce gerekli incelemeler yapılarak varsa
noksanlıklar tamamlatıldıktan sonra:
A)
403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 6 ncı ve 7
nci maddeleri uyarınca Türk vatandaşlığına
alınmalarını isteyen kişilerin;
1) İçişleri Bakanlığınca kabul edilen Sakıncalı
Deyiminin Kapsamına İlişkin Uygulama Protokolü ile
belirlenen esaslar çerçevesinde güvenlik açısından
sakıncalı bulunup bulunmadığı Emniyet Genel
Müdürlüğünden sorulur, gerekli görülen hallerde
kişinin güvenlik bakımından durumunun bildirilmesi
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce Milli
İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığından istenir.
Buradan sağlanacak bilgi ve görüşler işlemlerin
sonuçlandırılmasında esas alınabilir.
2) Türkiye'de oturanların ikamet etmek üzere hangi
tarihte geldikleri ve müracaat tarihinden geriye
doğru kaç yıldır yurdumuzda oturmalarına izin
verildiği hususları yine Emniyet Genel Müdürlüğünden
sorulur. İkamet hususunda dosyada mevcut veya
ilgililerce ibraz edilen resmi makamlarca verilmiş
belgeler ile örneklerine itibar edilebilir.
3) Soy durumları ise dış temsilciliklerimizce,
gerekli görülen hallerde Milli İstihbarat Teşkilatı
Müsteşarlığınca veya Emniyet Genel Müdürlüğünce
araştırılır. Ayrıca Valiliklerce yaptırılan
araştırmalar sonucunda elde edilen bilgilere ya da
ilgililerin resmi makamlardan aldıkları belgelere de
itibar edilebilir.
B) Kanunun 8 inci maddesi uyarınca yeniden Türk
vatandaşlığına alınmalarını isteyen kişiler hakkında
gerekli görülen haller dışında, Türk vatandaşlığını
kaybettikleri tarihten sonra, Türkiye'yi bölmek veya
belli bir ideolojiyi yerleştirmek amacıyla gizli ya
da açık faaliyette bulunan dernek veya kuruluşlarla
ilişkilerinin bulunup bulunmadığı hususu Emniyet
Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele ve Harekat
Dairesindeki kayıtlardan araştırılır.
Ancak bunlardan;
1) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 20 nci
maddesi uyarınca Türk vatandaşlığından çıkma izni
almış olup da, çıkma belgesinin teslim edildiği
tarihten itibaren bir yıl içerisinde müracaat
edenler hakkında gerekli görülen haller dışında
çıkma izni verilmesi sırasında yaptırılan
soruşturmalar yeterli görülür. Bu kişiler hakkında
başkaca bir soruşturma yaptırılmasına gerek kalmadan
vatandaşlığa alınma işlemleri sonuçlandırılır.
2) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci
maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri
uyarınca Türk vatandaşlığını kaybetmiş olup da
yeniden vatandaşlığa alınmak isteyenlerin durumları
diğer yabancılar hakkında uygulanan esaslar
çerçevesinde değerlendirilir.
403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu
maddesi uyarınca Türk vatandaşlığını kaybeden ve
aynı Kanunun 13 üncü maddesinde öngörülen süreyi
geçiren kadınlar ile aynı Kanunun 20 nci maddesi
uyarınca izin almak suretiyle Türk vatandaşlığından
çıkanlardan, yeniden Türk vatandaşlığına alınma
istekleri uygun görülenler hakkında Türk
vatandaşlığına kabul edilme işlemleri İçişleri
Bakanlığınca karara bağlanır. Aynı Kanunun 25 inci
maddesi uyarınca Türk vatandaşlığını kaybetmiş olup
da yeniden vatandaşlığa alınma isteği İçişleri
Bakanlığınca uygun görülenler için ise Türk
vatandaşlığına kabul edilme hususunda Bakanlar
Kuruluna teklifte bulunulur. Yeniden vatandaşlığa
alınma isteği uygun görülmeyenlerin vatandaşlığa
alınma başvuruları ise İçişleri Bakanlığınca
reddedilir.
Vatandaşlığa alınma işlemleri hakkında alınan
kararlar ilgiliye ve müracaat makamlarına tebliğ
olunur. Vatandaşlığa yeniden alınanların nüfus
kütüklerindeki eski kayıtları canlandırılır. Diğer
kişilerin ise nüfus kütüklerinde açılacak yeni
hanelere kayıtları yapılır ve nüfus hüviyet
cüzdanları verilir.
III -SEÇME HAKKI İLE KAZANMA
Çeşitleri
Madde 18-Bu kısımdaki vatandaşlık
kazanmaları; Önceden Türk vatandaşı iken baba veya
analarının kanun yolu veya yetkili makam kararı ile
Türk vatandaşlığını kaybetmeleri halinde,
kendilerinin de küçük bulunmaları sebebi ile bunlara
bağlı olarak aynı şekilde kaybetmeleri veya Türk
anadan doğmasına rağmen anaya izafetle Türk
vatandaşlığını herhangi bir sebeple kazanamamaları
veyahut Türk vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi
gereğince yabancı ile evlenmek ve kocanın
uyrukluğunu almak suretiyle Türk vatandaşlığını
kaybeden kadının durumu gibi sebeplerle ve aşağıda
gösterilen belirli şartların varlığı halinde , seçme
hakkını kullanmak için bu Yönetmeliğin 14 üncü
maddesindeki müracaat makamlarına bir dilekçe vermek
kafidir. Dilekçede Türk vatandaşlığını kaybetme
tarihi ve sebebi kayıptan sonra kazandığı uyrukluk,
doğum tarihi ve yeri ile ayrıca yabancı ile
evlenenlerde evliliğin başlama ve sona erme tarihi
gösterilir ve varsa belgeleri eklenir. Bu makamlarca
dileğinin doğruluğu tespit edildiği takdirde derhal
tescilleri yapılır ve İçişleri Bakanlığına bilgi
verilir.
Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler
Madde 19-Aşağıdaki kişiler, Türk Medeni
Kanununa göre reşit olmalarından başlayarak bir yıl
içinde Türk vatandaşlığını seçebilirler:
a)
(Değişik: Resmi gazete ile neşir ve ilanı:
21 Mart 1981 Sayı: 17286) yürürlükten kalktı.
b) Yabancı ile
evlenmek sureti ile Türk vatandaşlığını kaybeden
Türk kadınının bu evlenmeden önceki küçük çocukları,
(Babanın ölmüş olması, belli olmaması veya vatansız
bulunması sebepleri ile anasına bağlı olarak Türk
vatandaşlığını kaybetmeleri halinde)
c) Türk erkekle evlenmek suretiyle Türk
vatandaşlığına geçen analarına bağlı olarak Türk
vatandaşlığını kazanan ve Kanunun 28 inci maddesi
uyarınca seçme hakkını kullanarak ayrılan analarına
bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler,
ç) Kadına Türk vatandaşlığını kazandıran Türk
erkekle evlenmesinden olan ve Kanunun 32 nci
maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen şartlarla
seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk
vatandaşlığını kaybeden küçükler,
d) Türk vatandaşlığından çıkan babalarına ve Kanunun
32 nci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca analarına
bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler,
e) Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılan
kişilerin küçük çocukları,
Rüşt yaşına girmeden müracaat veya reşit
olmalarından başlayarak bir yılın geçmesi hallerinde
bu madde uygulanamaz.
Bu gibiler seçme hakkı süresi olan bir yılı
geçirdikleri takdirde Kanunun 8 ve Yönetmeliğinin 12
nci maddeleri uyarınca yeniden vatandaşlığa alınma
isteğinde bulunabilirler.
Evlenme
Madde 20-Türk Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu
maddesi gereğince bir yabancı ile evlenmek ve
kocasının uyrukluğunu almak sureti ile Türk
vatandaşlığını kaybeden kadın bu evliliğin sona
ermesinden başlayarak üç yıl içinde Türk
vatandaşlığına dönebilir. Bu gibiler hakkında 18
inci madde hükümleri uygulanır. Bu şekilde
vatandaşlığa dönenler için hiçbir makamın kararına
lüzum yoktur. Evliliğin sona ermesinden başlayarak
üç yıl geçmiş bulunursa seçme hakkını kullanarak
Türk vatandaşlığına dönmesi mümkün olmaz. Bu
takdirde Kanunun 8 inci Yönetmeliğin 12 nci
maddelerinin uygulanması gerekir.
IV -VATANDAŞLIĞI KAZANMANIN
SONUÇLARI
Etki
Madde 21-Türk vatandaşlığının hangi yolla
olursa olsun kazanılması bazı kayıtlarla, kazanan
kişinin eş ve çocukları üzerinde etki yapar. Bunlar
vatandaşlığın kazanma çeşitlerine göre aşağıdaki
maddelerde belirtilmiştir:
Kadına vatandaşlık kazandıran evlenmeden önceki
küçük çocukları
Madde 22-Evlenme ile Türk vatandaşlığını
kazanan kadının bu evlenmeden önceki küçük çocukları
aşağıdaki şartlardan birinin mevcudiyeti halinde
analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
a)Babanın ölmüş olması,
b)Babanın belli olmaması,
c)Babanın vatansız olması,
ç)Çocuğun vatansız olması,
d)Velayetin anada bulunması,
Ancak babanın ölmüş veya velayetin anada bulunmuş
olmaları halinde anaya bağlı olarak Türk vatandaşı
olabilmesi için çocuğun milli kanununun müsaade
etmesi ve vatandaşlığının değişmesine engel olmaması
şarttır.
Eş ve reşit çocuklar
Madde 23-Genel olarak ikamet şartı veya
istisnai olarak veyahut yeniden, ikamet şartsız
vatandaşlığa alınmalar, eşlerin ve reşit çocukların
vatandaşlıklarına tesir etmez, onlar da ayrı ayrı
müracaat ederek istekte bulunmak zorundadırlar.
Ancak vatansız kadın kocasına bağlı olarak Türk
vatandaşı olur. Böyle bir durumda kocasının
müracaatına dahil edilerek ayrı bir işlem
yürütülmez.
Küçükler
Madde 24-Prensip olarak küçük çocuklar, Türk
vatandaşlığına kabul edilen babalarına bağlı olarak
Türk vatandaşı olurlar ve babalarının müracaatına
girerek birlikte işlem görürler.
Yetkili makam kararı
ile Türk vatandaşlığına alınan kadının küçük
çocukları
Madde 25-Türk vatandaşlığına alınan kadının
küçük çocukları aşağıdaki hallerde Milli kanunları
engel olmadığı takdirde analarına bağlı olarak Türk
vatandaşı olurlar.
a)Babanın ölmüş olması,
b)Babanın belli olmaması,
c)Babanın vatansız olması,
ç)Çocuğun vatansız olması,
d)Velayetin anada bulunması,
Yukarıdaki şartlardan biri mevcutsa ve çocuğun Milli
kanunu da Türk vatandaşlığına girmesine mani hüküm
taşımıyorsa anaları ile birlikte ve onlara bağlı
olarak Türk vatandaşı olurlar. Bunlar da analarının
müracaatında yer alır ve ayrı bir işleme tabi
tutulmazlar.
(EK FIKRA: Resmi gazete ile neşir ve ilanı : 21
Mart 1981-Sayı: 17286)
Bakanlar kurulu, ülkenin bütününde veya bir
bölümünde sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan
edilmiş olması halinde (g) bendine göre
vatandaşlığımızı kayıp işlemine tabi tutulanlar
hakkında 403 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin
birinci ve Yönetmeliğin 48 inci maddesinin birinci
fıkrası hükümlerinin uygulanmasına karar
verilebilir.
Seçme hakkı ile
dönenlerin eş ve çocukları
Madde 26-Seçme hakkı kullanarak Türk
vatandaşlığına dönen kişilerin eşleri ve küçük
çocukları hakkında da bu Yönetmeliğin 23,24 ve 25
inci maddeleri hükümleri uygulanır.
Evlenme ile Türk
vatandaşlığından ayrılan kadının bu evlenmeden
önceki küçük çocukları
Madde 27-Evlenme ile Türk vatandaşlığından
ayrılmış analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını
kaybeden küçük çocuklar, kaybı doğuran evlenmenin
sona ermesi üzerine Yönetmeliğin 20 nci maddesi
uyarınca seçme hakkı ile tekrar Türk vatandaşlığına
dönen analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.
Kadına Türk vatandaşlığını kaybettiren , yabancı ile
evlenmeden olan küçük çocuklar, ancak 25 inci
maddedeki şartların bulunması halinde birinci
fıkradan faydalanarak Türk vatandaşlığını analarına
bağlı olarak alabilirler.
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAYBI
Kayıp yolları
Madde 28-Türk vatandaşlığının kaybı da
kazanma gibi kanun yolu , yetkili makam kararı ve
seçme hakkının kullanılması sureti ile olur.
Birinci ve üçüncü yollarla kendiliğinden , ikinci
yolla yetkili bir makam kararı sonunda Türk
vatandaşlığı kaybedilmiş sayılır.
I -KANUN YOLU İLE KAYIP
Evlenme
Madde 29-Kanun yolu ile kayıp sadece yabancı
ile evlenen Türk kadını için söz konusu olur ve
aşağıdaki şartlarla tahakkuk eder:
a)Yabancı ile evlenen Türk kadına, kocanın Milli
kanunu evlenme sebebi ile kendi vatandaşlığını
bahşediyorsa.
b)Kadın evlenme akdi sırasında kocanın
vatandaşlığına geçeceğini 55 inci madde gereğince
yazılı olarak beyan etmişse,
Kadın kocanın vatandaşlığını belirli şartların
gerçekleşmesi ile kazanıyorsa Türk vatandaşlığı o
tarihte kayıp edilir. Bu şekilde vatandaşlığı kayıp
edenlerin nüfus sicillerindeki hanelerine (Türk
Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca
....... uyruklu ......... ile....... tarihinde
.............. evlendirme memurluğunda evlenmekle)
kadınla birlikte kayıba giren küçük çocuklar varsa
onların da hanesine (Kanunun 30 uncu maddesi
gereğince analarına bağlı olarak) Türk
vatandaşlığını kaybetmiştir şerhi verilir. Mümkün
olduğu takdirde nüfus hüviyet cüzdanları alınır ve
bu gibi kayıtlar İçişleri Bakanlığına bildirilir.
Nüfus İşleri Genel Müdürlüğü Vatandaşlık Şubesinde
kaydedilir.
II- YETKİLİ MAKAM KARARI İLE
KAYIP
Çeşitleri
Madde 30-Yetkili makam kararı ile kayıp iki
şekilde vukubulur.
a) Vatandaşlıktan çıkma,
b) Vatana bağlılıkla bağdaşmayan eylemler,
(b) bendinde Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 ve 26
ncı maddeleri ile (kaybettirme) ve (çıkma) olarak
iki kısımda mütalaa edilmiştir. Türk Vatandaşlığı
Kanununun kayıp bölümünde yer alan vatandaşlığa
alınmanın iptali, vatandaşlık bakımından geriye
(yani alınma tarihine) işleyen netice doğurduğundan
diğer kayıplarla karıştırılmamak lazımdır.
Vatandaşlıktan çıkma ve
başka bir devlet vatandaşlığını kazanma izni
Madde 31- (Değişik : 4/5/2004 tarih ve 25452
sayılı R.G.) Vatandaşlıktan çıkma, bir Türk
vatandaşına İçişleri Bakanlığı kararı ile başka bir
devlet uyrukluluğuna geçmek için verilen özel izin
mahiyetindedir. Vatandaşlıktan çıkmalarına izin
verilecek kimselerde aşağıdaki şartlar aranır:
a) Mümeyyiz ve reşit olmak,
b) Hakkında herhangi bir mali ve cezai tahdit
bulunmamak,
c) Herhangi bir suç nedeni ile aranmakta olan
kişilerden olmamak,
d) Ne sebeple olursa olsun, başka bir devlet
vatandaşlığını kazanmış olmak veya başka bir devlet
vatandaşlığını kazanacağına ilişkin inandırıcı
belirtileri bulunmak.
İnandırıcı belirti olarak, ilgilinin vatandaşlığına
geçmek istediği devlet makamlarından verilmiş, o
devlet vatandaşlığına kabul edileceğine ilişkin
belge veya ilgilinin Türk vatandaşı olarak o ülkede
uzun zamandan beri oturmasına ve orada mesleki,
ticari veya sınai faaliyetlerde bulunmasına izin
verildiğini gösteren belge veya o devlet vatandaşı
ile evli olması ve bu durumun vatandaşlığa
alınmasında kolaylıklar sağlayacağının anlaşılmış
olması kabul edilebilir. Bu belgelerden en az
birinin usulüne göre onaylanmış Türkçe tercümesinin
izin dilekçesine eklenmiş olması gereklidir.
Müracaat
Madde 32-(Değişik: 17/07/1992 onay tarihli)
Türk vatandaşlığından çıkma veya başka bir devlet
vatandaşlığına geçmek ya da izin almadan başka bir
devlet vatandaşlığına geçmiş olup da, bu
durumlarının tespitinden önce başvurarak Türk
vatandaşlığını da koruma izni isteyen kişilerin
başvuracakları makamlar; yurt içinde oturdukları
yerin en büyük mülki idare amirliği , yurt dışında
Türk konsolosluklarıdır.
Söz konusu işlemler için müracaat edenlere Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce düzenlenen ve
Kanunun 20 nci maddesi uyarınca Türk
vatandaşlığından çıkma izni için (Form-A) 22 nci
madde uyarınca başka bir devlet vatandaşlığına geçme
izni için (Form-B), izin almadan başka bir devlet
vatandaşlığına geçmiş olup da Türk vatandaşlığını
koruma izni için (Form-C), olarak düzenlenmiş
bulunan form dilekçeler doldurtulur.
Bu form dilekçelere:
1-Nüfus cüzdanı veya kütüklerindeki güncel bilgileri
kapsayan diğer belgelerin onaylı örnekleri,
2-Rüştünü ispat etmemiş ancak, 15 yaşından büyük
çocukları bulunanların bu çocukları vatandaşlığa
kabul teminat belgesinde belirtilmiş ise, baba ya da
analarına bağlı olarak işlem görmek isteyip
istemediklerine ilişkin muvafakat dilekçeleri,
3-Başka bir devlet vatandaşlığını kazanmış
bulunanların hangi devlet vatandaşı olduklarını
gösteren belgelerin veya uyrukluluğuna geçmek
istedikleri yabancı devlet vatandaşlığına kabul
edileceklerine ilişkin teminat belgeleri ya da diğer
inandırıcı belgelerin Türkçe’ye çevrilmiş onaylı
örnekleri.
4- 4 adet vesikalık fotoğraf eklenir.
Dilekçeyi alan makamlar yukarıda belirtilen
hususların tam olarak açıklanıp açıklanmadığını
inceler, müracaat dosyalarını tamamlatarak var ise
ilgililer hakkındaki görüşlerini de belirtecekleri
bir yazı ile birlikte İçişleri Bakanlığına
gönderirler.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce
gerekli diğer bilgi ve belgeler sağlanarak dosya
tamamlanır ve işlem sonuçlandırılır.
Çıkma ve izin belgeleri
Madde 33-(Değişik: 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı
R.G.) Çıkma izin belgeleri aşağıda
gösterilmiştir.
a)Çıkma Belgesi
Çıkma belgesi, ilgilinin Türk vatandaşlığından
çıktığını gösteren ve verilmesi ile Türk
vatandaşlığının kaybedilmesi sonucunu doğuran
belgedir.
İçişleri Bakanlığı kararı ile Türk vatandaşlığından
çıkmasına izin verilen kişi aynı zamanda başka bir
devlet vatandaşı ise, çıkma belgesi derhal imza
karşılığında kendisine verilir.
b)İzin belgesi:
İzin belgesi kişinin başka bir devlet vatandaşlığına
geçmesine yetkili Türk makamlarınca izin verildiğini
gösteren belgedir.
Bu belge Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen ve
henüz başka bir devlet vatandaşlığını kazanmamış
olanlarla, başka bir devlet vatandaşlığını kazanmak
isteyenlere verilir.
Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen kişi bu belgeye
dayanarak istediği devlet vatandaşlığını kazandıktan
sonra, bu devlet makamlarından alacağı belgeyi
yetkili Türk makamlara verdiği zaman kendisine Türk
vatandaşlığından çıkma belgesi verilir.
İzin belgesi üç yıl için geçerlidir. Bu belgeyi
alanlardan belgenin verildiği tarihten itibaren en
geç 3 yıl içinde istedikleri devlet vatandaşlığını
kazananlar, bu devlet makamlarından alacakları
belgeyi yurt dışında Türk konsolosluklarına vermekle
yükümlüdürler.
İstenilen devlet vatandaşlığının kazanılmaması
halinde de alınan belge yukarıda belirtilen
makamlara iade edilir.
3 yıl sonunda yukarıdaki fıkralara göre istenilen
bilgi ve belgeleri vermeyen veya izin belgesini iade
etmeyenler hakkında 34 üncü maddenin üçüncü fıkrası
uyarınca işlem yapılır.
Çıkma ve izin belgelerinin hükmü
Madde 34- (Değişik: 4/5/2004 tarih ve 25452
sayılı R.G.) İçişleri Bakanlığı kararı ile Türk
vatandaşlığından çıkmasına izin verilen kişiye çıkma
belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı
kaybedilir.
Nüfus İşleri Genel Müdürlüğünce vatandaşlıktan çıkan
ve kendisi ile birlikte işlem görenlerin Türk
vatandaşlığını kaybettiği aile kütüklerine
işletilerek kayıtlarının kapatılması sağlanır.
Kendilerine İçişleri Bakanlığınca başka devlet
vatandaşlığını kazanma izin belgesi verilmiş olup da
3 yıllık süre içinde yetkili Türk makamlarına
herhangi bir bilgi veya belge vermeyenlerle istediği
devlet vatandaşlığını kazanamaması halinde almış
olduğu izin belgesini iade etmeyenlerin İçişleri
Bakanlığının teklifi ile Bakanlar Kurulunca Türk
vatandaşlığını kaybedip etmediklerine karar verilir.
Alınacak karar göre aile kütüklerine gerekli
açıklamalar düşülür.
Bakanlar kurulunca Türk vatandaşlığını kaybettiğine
karar verilenler bu kararın Resmi Gazetede ilanından
sonra istediği devlet vatandaşlığını
kazanamadığından bahisle yetkili Türk makamlarına
başvururlarsa haklarında 403 sayılı Türk
vatandaşlığı Kanununun 8 inci maddesi hükmü
uygulanır.
İPTAL
Sebep ve yapılacak işler
Madde 35-Vatandaşlığa
alınma ilgili kişilerin, Yönetmeliğin 10, 11, 15
inci maddelerinde belirtilen şartlar ve soruşturma
konularında, yalan beyanları veya önemli hususları
gizlemeleri sonucu vuku bulduğuna bilgi edindiği ve
belgelendirildiği takdirde İçişleri Bakanlığı durumu
Bakanlar Kuruluna sunar ve vatandaşlığa alınma
kararı iptal edilir. Vatandaşlığa alınma tarihinden
başlayarak beş yıl geçtikten sonra iptal kararı
verilemez.
İptal
işlemleri, vatandaşlığa alındığı zaman kaydedildiği
yer nüfus siciline şerh verilmek sureti ile tescil
olunur.
VATANA BAĞLILIKLA BAĞDAŞMAYAN EYLEMLER
Kaybettirme
Madde 36-Aşağıda gösterilen eylemleri sabit
olan kişilerin Türk vatandaşlığını kaybettiklerine
Bakanlar Kurulunca karar verilebilir:
a)Türk Vatandaşlığı Kanununun 20 nci maddesi ve 22
nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca izin
almaksızın kendi istekleri ile başka bir devlet
vatandaşlığını kazandığı tespit edilenler (bunlardan
bu durumlarının tespitinden önce kendiliklerinden
izin için başvuranlar hakkında bu Yönetmeliğin 31
inci maddesi uyarınca işlem yapılır.)
b)Yurt içinde ve dışında herhangi yabancı bir
devletin resmi veya özel, askeri veya sivil bir
hizmetinde bulunanlara, bu hizmetlerin Türkiye’nin
menfaatlerine aykırı olduğu, Hükümetçe (Bakanlar
Kurulunca) kararlaştırılıp bu görevi bırakmaları
kendilerine yurt içinde mülkiye amirleri, yurt
dışında elçilik veya konsolosluklarımız tarafından
yazı ile bildirildiği halde üç aydan az olmamak
şartı ile Hükümet kararında belirtilecek münasip bir
süre içerisinde kendi istekleri ile bu hizmetten
ayrılmayanlar.
c)Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin her
türlü hizmetinde hükümetin izni olmaksızın ve (b)
bendindeki karar ve tebliğe lüzum kalmadan kendi
istekleri ile çalışmaya devam edenler.
ç)Türk vatandaşı olarak yurt dışında bulunup da
muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye’nin
savaş haline girmesi üzerine yurt savunmasına
katılmak için elçilikler, konsolosluklar veya
Hükümetçe yetkili kılınmış diğer makamlar tarafından
usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak üç ay
içinde icabet etmeyenler. (usulen yapılacak çağrı
Türk kanunları ile ilgilinin oturduğu yabancı
memleket mevzuatının tespit ettiği şekillerde,
mazeret de Askerlik kanunları çerçevesi içinde
düşünülecektir.)
d)Yurt içinde askere alınmış olup kıtasına sevk
edilirken veya kıtalarına katıldıktan sonra yurt
dışına kaçıp da ilgili kanunların kabul ettiği süre
içinde dönmeyenler.
e)Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile askerlik
görevini yapmakta olanlardan görev, izin, hava
değişimi veya tedavi için yurt dışında bulunup da
süresi bittiği halde mazeretsiz olarak üç ay içinde
geri gelmeyenler.
f)Türk vatandaşlığı Kanununun 6.7 ve 8 inci,
Yönetmeliğin 10,11,12 nci maddeleri gereğince
yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını
sonradan kazanmış kişilerden kesintisiz olarak yedi
yıl ve daha fazla Türkiye dışında oturan ve Türkiye
ile maddi ve manevi ilgisini ve bağlılığını
kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza ettiğine
delalet edecek resmi temas ve işlemleri
bulunmayanlar, (Bu bend sadece müktesep olarak Türk
vatandaşlığını kazanmış olanlara) diğer bentler,
doğumla (asli) ve yetkili makam kararı veya seçme
hakkının kullanılması ile Türk vatandaşlığını
kazanan (Müktesep) bütün vatandaşlara uygulanır.
|