11.2.1964 TARİHLİ VE 403 SAYILI TÜRK VATANDAŞLIĞI

KANUNUNUN UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

(Resmi gazete ile neşir ve ilan; 1 Temmuz 1964 –Sayı:11742)

BİRİNCİ BÖLÜM

Vatandaşlığın Kazanılması

                Kazanma yolları

                Madde 1-Anayasanın 54 üncü maddesi gereğince “Türk Devletine Vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür”. Vatandaşlık bağı aşağıda gösterilen üç yolla kurulduğundan Türk Vatandaşlığı da bu yollarla kazanılabilir.

                I-  Kanun yolu ile

                II- Yetkili makam kararı ile

                III-Seçme hakkı ile

                Kanun yolu ile kazanma, bir kimseye-evlenme veya evlat edinme hariç-doğum ile birlikte (Asli) Türk Vatandaşlığını; yetkili makam kararı veya seçme hakkı ile kazanmada, başka bir devlet uyrukluluğunu haiz iken veya vatansız olarak değiştirme suretiyle (Müktesep) Türk vatandaşlığını bahşeder. Birincisi hiçbir makamın takdir ve işlemine lüzum kalmadan kendiliğinden; ikincisi Türk Vatandaşlığı Kanununun yetkili kıldığı İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı; üçüncüsü de adı geçen kanunda belirtilen hallerde ilgilinin seçme hakkı (Hakkı hıyar) kullanılması ile kazanılır.

I -KANUN YOLU İLE KAZANMA

                Sebepleri

                Madde 2-Kanun yolu ile kazanma nesep , doğum yeri ve evlenme sebepleri ile mümkün olur.

                Nesep

                Madde 3-Bir kişiyi babaya ve anaya bağlayan kan bağı olarak yeni doğan çocuğun vatandaşlığını kazanmasında nesep birinci derecede rol oynar. Bu bakımdan kanun, neseple kazanılan vatandaşlığı:

                A-Doğum

                B-Hal Değişikliği

                C-Evlat Edinme

                Başlıkları ile ayrı ayrı üç maddede göstermiştir.

                Doğum

                Madde 4-(Değişik: Resmi gazete ile neşir ve ilan: 21 Mart 1981-Sayı : 17286) Türkiye içinde veya dışında Türk babadan olan ya da Türk anadan doğan çocuklar doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar.

                Çocuğun doğumla Türk vatandaşlığını kazanması için ana ve babadan yalnız birinin doğum tarihinde Türk vatandaşı olması yeterlidir. Diğerinin yabancı olması bu sonucu etkilemez.

                Hal değişikliği

                Madde 5-Yabancı uyruklu bir kadınla Türk vatandaşı bir erkeğin evlilik dışı münasebetinden doğan çocuk Medeni Kanun Hükümlerine uygun olarak:

a)       Nesebin tashihi,

b)       Babalığın hükümle tahakkuk etmesi,

c)       Tanıma,

Yollarından biri ile bir Türk uyruklu erkeğe nesep bağı ile bağlanırsa, doğumundan başlayarak Türk vatandaşı olur.

Evlat edinme

Madde 6-Prensip olarak bir kişinin evlat edinilmesi onun vatandaşlığına tesir etmez. Yani evlat edinme ile evlatlığın vatandaşlığı değişmez . Ancak evlatlık reşit olmamak şartı ile,

a)       Vatansız ise,

b)       Anası ve babası bulunmamışsa,

c)       Ana veya babanın nerede olduğu bilinmezse,

Bir Türk tarafından evlatlığa alınmakla kendisi ile sun’i bir sebep bağı sağladığı evlat edinenin vatandaşlığını kazanır.

Doğum yeri

Madde 7-Türkiye’de doğan ve ana babalarının belli olmaması veya vatansız bulunmaları gibi sebeplerle veyahut milli kanunları gereğince onların vatandaşlığını doğumla kazanamayan çocuklar, doğumlarından başlayarak Türk vatandaşıdırlar. Türkiye’de bulunmuş çocuklar Türkiye dışında doğduğu sabit olmadıkça Türk topraklarında doğmuş sayılırlar.

Evlenme

Madde 8- ( 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı R.G. ile yürürlükten kaldırıldı.)

Bir Türk’le evlenen yabancı kadın aşağıdaki şartlarla Türk vatandaşlığını kendiliğinden kazanır ve kocanın nüfus siciline kaydedilerek nüfus hüviyet cüzdanı verilir. Kadın:

a)Kocasının vatandaşlığına geçmek istediğini 55 inci maddede belirtilen şekilde Türk makamlarına evlenme akdi sırasında veya yabancı makamlar önünde akdedilen evlenmelerde akdi takip eden bir ay içinde yazılı olarak bildirilirse veya,

                b)Vatansız bulunuyorsa veyahut,

                c)Evlenmekle eski vatandaşlığını kaybediyorsa,

                Bu şekilde Türk erkekle evlenmek suretiyle kocasının vatandaşlığını kazanan kadın sonradan evlenmenin butlanına karar verildiği takdirde akit de hüsnüniyetli ise Türk vatandaşlığını muhafaza eder.

                Butlanına karar verilmiş bu evlenmeden olan çocuklar, ana veya babalarının hüsnüniyet sahibi olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk vatandaşlığını muhafaza da devam ederler.

II -YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAZANMA

(TELSİK)

                Çeşitleri

                Madde 9-Yetkili makam kararı ile vatandaşlığa alınma: İkamet şartlı olarak genel, ikamet ve yerleşme niyetini teyit şartları aranmadan istisnai ve yeniden olarak üç yolla mümkündür.

GENEL OLARAK VATANDAŞLIĞA ALINMA

(ADİ TELSİK)

                Madde 10-Vatandaşlığa alınmasını isteyen yabancılar (uyruklu veya uyruksuz) aşağıdaki yedi bentte yazılı niteliklerin hepsine haiz iseler Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığına alınabilirler. Bu şartları tamamen taşımış olmak vatandaşlığa alınmak için başvuran kişiye kesin bir hak bahşetmez. Devletin egemenlik hakkını ilgilendirdiğinden alınıp alınmaması Bakanlar Kurulunun takdirine bağlıdır.

Vatandaşlığa alınmada aranan nitelikler şunlardır:

a) Vatandaşlığa alınma isteğinde bulunan kişi yabancı uyruklu ise kendi milli kanununa, vatansız ise Türk kanununa göre reşit olmalıdır.

                b) Müracaat tarihinden geriye doğru Türkiye’de (5) yıl ikamet etmiş olmalıdır. (İkametin anlam ve kesilme şekli 13 üncü maddede açıklanmıştır.)

                c) Türkiye’de yerleşmeye karar verdiğini , taşınmaz mal edinmek evlenme, ticaret ve iş merkezini başka memleketten Türkiye’ye nakletmek, sermaye yatırımı yapmak gibi davranışlarla teyit etmiş olmak lazımdır.

                ç) İyi ahlak sahibi olmalıdır. Yani bulunduğu toplum ve muhite zararlı bir kişi olmaması , hırsızlık, kaçakçılık, sahtekarlık, ve dolandırıcılık gibi kamuoyu tarafından hoş karşılanmayan suçları ve hareketleri itiyat ve meslek haline getirmiş bulunmaması, sanat ve mesleği ile kendisine , ailesine ve bulunduğu topluma faydalı bir unsur olarak çalışan kişi olduğunu gerek oturduğu memlekette , gerekse Türkiye’de etrafına muhitine  telkin etmiş bulunmalıdır.

                d) Genel sağlık bakımından kendisi, temas ettiği kişiler ve muhiti için tehlike teşkil edecek hastalığı bulunmamalıdır. Bunun resmi bir sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi gerekir.

                e) Türkçe’yi en az meramını anlatacak kadar konuşabilmeli ve söyleneni anlayabilmelidir. Bu husus Milli Eğitim Müdürlüklerince belgelendirilir.

                f) Türkiye’de kendisinin ve varsa geçimi ile yükümlü olduğu kimselerin başkasına muhtaç olmadan geçimini sağlayacak gelire veya böyle bir gelir getirecek mesleğe sahip olmalıdır.

İSTİSNAİ OLARAK VATANDAŞLIĞA ALINMA

     (FEVKALADE TELSİK)

                Madde 11-Aşağıdaki hallerde yabancılar 10 uncu maddenin (b) ve (c) bentlerindeki şartlar aranmaksızın İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile istisnai olarak Türk vatandaşlığına alınabilirler. Bu takdirde yabancılar için en zor şart olan beş yıllık ikamet süresi ile Türkiye’de yerleşme niyetini teyit eden davranışları aranmaz. Bu istisnadan yararlanacak kişiler şunlardır:

                a)Türk vatandaşlığını herhangi bir şekilde kaybetmiş olanların Türk vatandaşlığından ayrıldıktan sonra doğmuş ve rüşt yaşına girmiş çocukları,

                b)Bir Türk vatandaşı ile resmen evli olanlarla bunların reşit yaşına girmiş çocukları,

                c)Genel olarak Türk soyundan olanlarla bunların eşleri ve reşit çocukları,

                ç)Muntazam pasaportla, iltica suretiyle veya herhangi bir şekilde Türkiye’ye gelmiş ve bir Türk vatandaşı ile karı koca hayatı yaşamaya başlamış, çocukları olmuş veya evlenmeleri kararlaşmış ve bu maksatla da Türkiye’de yerleşmiş olanlar.

                d) Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren, sosyal, ekonomik veya bilim, teknik veyahut sanat alanlarında Türkiye’ye olağanüstü hizmeti geçmiş veya hizmeti geçeceği hükümetçe düşünülen kimseler.

                e)Vatandaşlığa alınmalarında siyasi, idari veya herhangi bir sebeple Bakanlar Kurulunca zaruret görülenler.

                Bu gibi hallerde ilgililer veya ilgili kurumlar, İçişleri Bakanlığına başvururlar ve bu Bakanlıkça yapılacak inceleme sonunda istisnai işlem uygun görülürse durum gerekçesi ile Bakanlar Kuruluna sunulur ve alınacak karara göre gereği yapılır.

YENİDEN VATANDAŞLIĞA ALINMA

     (TEKRAR İKTİSAP)

                Madde 12- (Değişik : 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı R.G.) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca yabancı erkekle evlenmek ve kocasının uyrukluğunu seçmek suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden ve aynı Kanunun 13 üncü maddesinde öngörülen süreyi geçiren kadınlar ile aynı Kanunun 20 nci maddesi uyarınca izin almak suretiyle Türk vatandaşlığından çıkanlar İçişleri Bakanlığınca ve aynı Kanunun 25 inci maddesine göre kaybedenler ise Bakanlar Kurulunca ikamet şartı aranmaksızın yeniden vatandaşlığa alınabilirler.

                Vatandaşlıktan çıkarılanlar yeniden vatandaşlığa alınamazlar.

                Yeniden vatandaşlığa alınma hakkından yararlanacaklar şunlardır:

                a)Türk Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca yabancı erkekle evlenmek ve kocasının uyrukluğunu seçmek suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kadınlardan bu yönetmeliğin 20 nci maddesindeki seçme hakkı süresini geçirenler.

                b)Resmi izinle Türk vatandaşlığından çıkanlar.

                c)Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesi gereğince Bakanlar Kurulunca Türk vatandaşlığını kaybettiklerine karar verilenler.

                Yabancının ikameti

                Madde 13-Türk Vatandaşlığı Kanununun ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde geçen bir yabancı için ikamet deyimi Türk kanunlarına uygun olarak Türkiye’de oturmaktır. Aşağıda belirtilen iki şekilde ikamette aralıksız ve kesintisiz oturmak şartı aranmaz.

                a)Türkiye’de Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ikametgah sahibi olmadan sadece kanunlara uygun olarak oturan yabancının, ister ayrı ayrı zamanlarda ister toplu olarak bir defada yurt dışına çıkması ve kalması beş yıl içinde toplam olarak altı ayı geçmemek şartı ile ikamet süresini kesmez. Ancak Türkiye dışında geçirdiği altı ayı geçmeyecek zaman belirli ikamet süresinden düşülür.

                b)Türkiye’de Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre ikametgah sahibi olan yabancının tedavi , öğrenim veya herhangi bir mücbir sebeple yurt dışına çıkması veya böyle bir sebeple Türkiye dışında kalması hallerinde dışarıda geçen zamanın toplamı altı ayı geçse dahi ikamet süresi kesilmiş olmaz ve daimi ikametgahı Türkiye’de bulunduğu için dışarıda geçen süre ikamet süresinden indirilmez. Bu gibilerin ikametgahlarını yurt dışına nakletmeleri halinde (a) bendi uyarınca işlem yapılır.

                Bakanlar Kurulu kararının hükmü (Değişik: 17.07/1992 onay tarihli)

                Madde 14-Yabancılar, şartsız veya bir şarta bağlı olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile Türk vatandaşlığına alınabilirler.

                Şartsız olarak vatandaşlığa alınma, Bakanlar Kurulu Kararı tarihinden itibaren hüküm ifade eder.

                Bakanlar Kurulunca bir şarta bağlı olarak vatandaşlığa alınmasına karar verilenler için vatandaşlığa alınma kararı, bu şartın yerine getirildiğinin İçişleri Bakanlığınca tespit edildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder.

                İki yıl içinde şartların yerine getirilememiş olması halinde İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine vatandaşlığa alınma kararı Bakanlar Kurulunca iptal edilir.

                Vatandaşlığa alınmada usul (Değişik: 17.07/1992 onay tarihli)

                Madde 15-Türk vatandaşlığına alınmak için başvurulacak makamlar yurt içinde en büyük mülki idare amirliği, yurt dışında Türk konsolosluklarıdır.

(A)   Kanunun 6 ve 7 inci maddelerine göre Türk vatandaşlığına alınmasını isteyen yabancılara bu makamlarca:

1-Hangi devlet vatandaşı olduklarını,

2-Vatansız ise hangi tarihte ve ne sebeple vatansız kaldıklarını,

3-Doğum yeri ve tarihlerini,

4-Medeni hallerini,

5-Mesleklerini,

6-Kendisinin, geçimi ile yükümlü bulunduğu kimselerin geçimini ne ile sağlayacaklarını,

7-Yurt içinde oturanların Türkiye’ye geliş tarihleri ile müracaat tarihinden itibaren geriye doğru kaç yıldır Türkiye’de ikamet ettiklerini,

                Belirten, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce düzenlenmiş olan bir form dilekçe doldurulur.

Bu form dilekçeye:

1-Hangi devlet vatandaşı olduğunu gösteren bir belgenin Türkçe’ye çevrilmiş onaylı örneği,

2-Evli ise eşinin ve varsa reşit olmayan çocuklarının kimliklerini ve aile bağlarını kanıtlayan resmi belgelerin Türkçe’ye çevrilmiş onaylı örnekleri,

3-Milli Eğitim Kurumlarınca veya konsolosluklarca düzenlenen Türkçe konuşma belgesi,

4-Genel Sağlık bakımından tehlike teşkil edecek bir hastalığı bulunmadığına dair yurt içinde sağlık kurulu raporu, yurt dışında Türk konsolosluklarınca onaylanmış doktor raporu,

                eklenir.

(B)    Herhangi bir nedenle Türk vatandaşlığını kaybetmiş olup da Kanunun 8 inci maddesine göre yeniden vatandaşlığa alınmasını isteyen kişilerden sadece,

1-Türk vatandaşlığını hangi tarihte ve ne sebeple kaybettiklerini, biliniyor ise dosya numaralarını,

2-Başka bir devlet vatandaşlığına geçip geçmediklerini,

Belirten bir dilekçe alınır. Türk vatandaşlığını kaybettikten sonra medeni hallerinde bir değişiklik olmuş ise buna ait belgeler de dilekçeye eklenir.

     Yapılacak işler

Madde 16-(Değişik  17/07/1992 onay tarihli) 403 Sayılı Türk vatandaşlığı Kanununa göre yapılması gerekli iş ve işlemler illerde, Nüfus ve Vatandaşlık Müdürleri tarafından yürütülür.

İlçelerde kaymakamlıklara yapılan yazılı başvurular hiçbir araştırma ve işlem yapılmadan valiliklere intikal ettirilir.

İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlerince Kanunun 6 ve 7 inci maddeleri uyarınca Türk vatandaşlığına alınmak üzere başvuranların, Türkiye’ye geliş tarihleri ile müracaat tarihinden itibaren geriye doğru kaç yıldır ikamet ettikleri il emniyet müdürlüklerinden sorulur.

Kanunun 6,7 ve 8 inci maddeleri uyarınca Türk vatandaşlığına alınmak isteyenler için düzenlenen dosyalar kontrol edilerek, eksiklikleri tamamlandıktan sonra var ise valilik veya konsolosluk görüşleri de belirtilmek suretiyle İçişleri Bakanlığına gönderilir.

Karar ve tescil

Madde 17- (Değişik : 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı R.G.)  İçişleri Bakanlığına gelen vatandaşlığa alınma isteklerine ait dosyalar üzerinde, Nüfus ve Vatandaşlık işleri Genel Müdürlüğünce gerekli incelemeler yapılarak varsa noksanlıklar tamamlatıldıktan sonra:

A) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 6 ncı ve 7 nci maddeleri uyarınca Türk vatandaşlığına alınmalarını isteyen kişilerin;

1) İçişleri Bakanlığınca kabul edilen Sakıncalı Deyiminin Kapsamına İlişkin Uygulama Protokolü ile belirlenen esaslar çerçevesinde güvenlik açısından sakıncalı bulunup bulunmadığı Emniyet Genel Müdürlüğünden sorulur, gerekli görülen hallerde kişinin güvenlik bakımından durumunun bildirilmesi Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığından istenir. Buradan sağlanacak bilgi ve görüşler işlemlerin sonuçlandırılmasında esas alınabilir.

2) Türkiye'de oturanların ikamet etmek üzere hangi tarihte geldikleri ve müracaat tarihinden geriye doğru kaç yıldır yurdumuzda oturmalarına izin verildiği hususları yine Emniyet Genel Müdürlüğünden sorulur. İkamet hususunda dosyada mevcut veya ilgililerce ibraz edilen resmi makamlarca verilmiş belgeler ile örneklerine itibar edilebilir.

3) Soy durumları ise dış temsilciliklerimizce, gerekli görülen hallerde Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığınca veya Emniyet Genel Müdürlüğünce araştırılır. Ayrıca Valiliklerce yaptırılan araştırmalar sonucunda elde edilen bilgilere ya da ilgililerin resmi makamlardan aldıkları belgelere de itibar edilebilir.

B) Kanunun 8 inci maddesi uyarınca yeniden Türk vatandaşlığına alınmalarını isteyen kişiler hakkında gerekli görülen haller dışında, Türk vatandaşlığını kaybettikleri tarihten sonra, Türkiye'yi bölmek veya belli bir ideolojiyi yerleştirmek amacıyla gizli ya da açık faaliyette bulunan dernek veya kuruluşlarla ilişkilerinin bulunup bulunmadığı hususu Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele ve Harekat Dairesindeki kayıtlardan araştırılır.

Ancak bunlardan;

1) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 20 nci maddesi uyarınca Türk vatandaşlığından çıkma izni almış olup da, çıkma belgesinin teslim edildiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde müracaat edenler hakkında gerekli görülen haller dışında çıkma izni verilmesi sırasında yaptırılan soruşturmalar yeterli görülür. Bu kişiler hakkında başkaca bir soruşturma yaptırılmasına gerek kalmadan vatandaşlığa alınma işlemleri sonuçlandırılır.

2) 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri uyarınca Türk vatandaşlığını kaybetmiş olup da yeniden vatandaşlığa alınmak isteyenlerin durumları diğer yabancılar hakkında uygulanan esaslar çerçevesinde değerlendirilir.

403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca Türk vatandaşlığını kaybeden ve aynı Kanunun 13 üncü maddesinde öngörülen süreyi geçiren kadınlar ile aynı Kanunun 20 nci maddesi uyarınca izin almak suretiyle Türk vatandaşlığından çıkanlardan, yeniden Türk vatandaşlığına alınma istekleri uygun görülenler hakkında Türk vatandaşlığına kabul edilme işlemleri İçişleri Bakanlığınca karara bağlanır. Aynı Kanunun 25 inci maddesi uyarınca Türk vatandaşlığını kaybetmiş olup da yeniden vatandaşlığa alınma isteği İçişleri Bakanlığınca uygun görülenler için ise Türk vatandaşlığına kabul edilme hususunda Bakanlar Kuruluna teklifte bulunulur. Yeniden vatandaşlığa alınma isteği uygun görülmeyenlerin vatandaşlığa alınma başvuruları ise İçişleri Bakanlığınca reddedilir.

Vatandaşlığa alınma işlemleri hakkında alınan kararlar ilgiliye ve müracaat makamlarına tebliğ olunur. Vatandaşlığa yeniden alınanların nüfus kütüklerindeki eski kayıtları canlandırılır. Diğer kişilerin ise nüfus kütüklerinde açılacak yeni hanelere kayıtları yapılır ve nüfus hüviyet cüzdanları verilir.

III -SEÇME HAKKI İLE KAZANMA

Çeşitleri

Madde 18-Bu kısımdaki vatandaşlık kazanmaları; Önceden Türk vatandaşı iken baba veya analarının kanun yolu veya yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kaybetmeleri halinde, kendilerinin de küçük bulunmaları sebebi ile bunlara bağlı olarak aynı şekilde kaybetmeleri veya Türk anadan doğmasına rağmen anaya izafetle Türk vatandaşlığını herhangi bir sebeple kazanamamaları veyahut Türk vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi gereğince yabancı ile evlenmek ve kocanın uyrukluğunu almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kadının durumu gibi sebeplerle ve aşağıda gösterilen belirli şartların varlığı halinde , seçme hakkını kullanmak için bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesindeki müracaat makamlarına bir dilekçe vermek kafidir. Dilekçede Türk vatandaşlığını kaybetme tarihi ve sebebi kayıptan sonra kazandığı uyrukluk, doğum tarihi ve yeri ile ayrıca yabancı ile evlenenlerde evliliğin başlama ve sona erme tarihi gösterilir ve varsa belgeleri eklenir. Bu makamlarca dileğinin doğruluğu tespit edildiği takdirde derhal tescilleri yapılır ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir.

Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler

Madde 19-Aşağıdaki kişiler, Türk Medeni Kanununa göre reşit olmalarından başlayarak bir yıl içinde Türk vatandaşlığını seçebilirler:

a)       (Değişik: Resmi gazete ile neşir ve ilanı: 21 Mart 1981 Sayı: 17286) yürürlükten kalktı.

b) Yabancı ile evlenmek sureti ile Türk vatandaşlığını kaybeden Türk kadınının bu evlenmeden önceki küçük çocukları, (Babanın ölmüş olması, belli olmaması veya vatansız bulunması sebepleri ile anasına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybetmeleri halinde)

c) Türk erkekle evlenmek suretiyle Türk vatandaşlığına geçen analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan ve Kanunun 28 inci maddesi uyarınca seçme hakkını kullanarak ayrılan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler,

ç) Kadına Türk vatandaşlığını kazandıran Türk erkekle evlenmesinden olan ve Kanunun 32 nci maddesinin 2 nci fıkrasında belirtilen şartlarla seçme hakkını kullanan analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler,

d) Türk vatandaşlığından çıkan babalarına ve Kanunun 32 nci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçükler,

e) Seçme hakkı ile Türk vatandaşlığından ayrılan kişilerin küçük çocukları,

Rüşt yaşına girmeden müracaat veya reşit olmalarından başlayarak bir yılın geçmesi hallerinde bu madde uygulanamaz.

Bu gibiler seçme hakkı süresi olan bir yılı geçirdikleri takdirde Kanunun 8 ve Yönetmeliğinin 12 nci maddeleri uyarınca yeniden vatandaşlığa alınma isteğinde bulunabilirler.

Evlenme

Madde 20-Türk Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi gereğince bir yabancı ile evlenmek ve kocasının uyrukluğunu almak sureti ile Türk vatandaşlığını kaybeden kadın bu evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yıl içinde Türk vatandaşlığına dönebilir. Bu gibiler hakkında 18 inci  madde hükümleri uygulanır. Bu şekilde vatandaşlığa dönenler için hiçbir makamın kararına lüzum yoktur. Evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yıl geçmiş bulunursa seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığına dönmesi mümkün olmaz. Bu takdirde Kanunun 8 inci Yönetmeliğin 12 nci maddelerinin uygulanması gerekir.

IV -VATANDAŞLIĞI KAZANMANIN SONUÇLARI

Etki

Madde 21-Türk vatandaşlığının hangi yolla olursa olsun kazanılması bazı kayıtlarla, kazanan kişinin eş ve çocukları üzerinde etki yapar. Bunlar vatandaşlığın  kazanma çeşitlerine göre aşağıdaki maddelerde belirtilmiştir:

Kadına vatandaşlık kazandıran evlenmeden önceki küçük çocukları

Madde 22-Evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan kadının bu evlenmeden önceki küçük çocukları aşağıdaki şartlardan birinin mevcudiyeti halinde analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.

a)Babanın ölmüş olması,

b)Babanın belli olmaması,

c)Babanın vatansız olması,

ç)Çocuğun vatansız olması,

d)Velayetin anada bulunması,

Ancak babanın ölmüş veya velayetin anada bulunmuş olmaları halinde anaya bağlı olarak Türk vatandaşı olabilmesi için çocuğun milli kanununun müsaade etmesi ve vatandaşlığının değişmesine engel olmaması şarttır.

Eş ve reşit çocuklar

Madde 23-Genel olarak ikamet şartı veya istisnai olarak veyahut yeniden, ikamet şartsız vatandaşlığa alınmalar, eşlerin ve reşit çocukların vatandaşlıklarına tesir etmez, onlar da ayrı ayrı müracaat ederek istekte bulunmak zorundadırlar. Ancak vatansız kadın kocasına bağlı olarak Türk vatandaşı olur. Böyle bir durumda kocasının müracaatına dahil edilerek ayrı bir işlem yürütülmez.

Küçükler

Madde 24-Prensip olarak küçük çocuklar, Türk vatandaşlığına kabul edilen babalarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar ve babalarının müracaatına girerek birlikte işlem görürler.

Yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığına alınan kadının küçük çocukları

Madde 25-Türk vatandaşlığına alınan kadının küçük çocukları aşağıdaki hallerde Milli kanunları engel olmadığı takdirde analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar.

a)Babanın ölmüş olması,

b)Babanın belli olmaması,

c)Babanın vatansız olması,

ç)Çocuğun vatansız olması,

d)Velayetin anada bulunması,

Yukarıdaki şartlardan biri mevcutsa ve çocuğun Milli kanunu da Türk vatandaşlığına girmesine mani hüküm taşımıyorsa anaları ile birlikte ve onlara bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar. Bunlar da analarının müracaatında yer alır ve ayrı bir işleme tabi tutulmazlar.

(EK FIKRA: Resmi gazete ile neşir ve ilanı : 21 Mart 1981-Sayı: 17286)

Bakanlar kurulu, ülkenin bütününde veya bir bölümünde sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan edilmiş olması halinde  (g) bendine göre vatandaşlığımızı kayıp işlemine tabi tutulanlar hakkında 403 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin birinci ve Yönetmeliğin 48 inci maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin uygulanmasına karar verilebilir.

Seçme hakkı ile dönenlerin eş ve çocukları

Madde 26-Seçme hakkı kullanarak Türk vatandaşlığına  dönen kişilerin eşleri ve küçük çocukları hakkında da bu Yönetmeliğin 23,24 ve 25 inci maddeleri hükümleri uygulanır.

Evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılan kadının bu evlenmeden önceki küçük çocukları

Madde 27-Evlenme ile Türk vatandaşlığından ayrılmış analarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden küçük çocuklar, kaybı doğuran evlenmenin sona ermesi üzerine Yönetmeliğin 20 nci maddesi uyarınca seçme hakkı ile tekrar Türk vatandaşlığına  dönen analarına bağlı olarak Türk vatandaşı olurlar. Kadına Türk vatandaşlığını kaybettiren , yabancı ile evlenmeden olan küçük çocuklar, ancak 25 inci maddedeki şartların bulunması halinde birinci fıkradan faydalanarak Türk vatandaşlığını analarına bağlı olarak alabilirler.

İKİNCİ BÖLÜM

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAYBI

Kayıp yolları

Madde 28-Türk vatandaşlığının kaybı da kazanma gibi kanun yolu , yetkili makam kararı ve seçme  hakkının kullanılması sureti ile olur. Birinci ve üçüncü yollarla kendiliğinden , ikinci yolla yetkili bir makam kararı sonunda Türk vatandaşlığı kaybedilmiş sayılır.

I -KANUN YOLU İLE KAYIP

Evlenme

Madde 29-Kanun yolu ile kayıp sadece yabancı ile evlenen Türk kadını için söz konusu olur ve aşağıdaki şartlarla tahakkuk eder:

a)Yabancı ile evlenen Türk kadına, kocanın Milli kanunu evlenme sebebi ile kendi vatandaşlığını bahşediyorsa.

b)Kadın evlenme akdi sırasında kocanın vatandaşlığına geçeceğini 55 inci madde gereğince yazılı olarak beyan etmişse,

Kadın kocanın vatandaşlığını belirli şartların gerçekleşmesi ile kazanıyorsa Türk vatandaşlığı o tarihte kayıp edilir. Bu şekilde vatandaşlığı kayıp edenlerin nüfus sicillerindeki hanelerine (Türk Vatandaşlığı Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca ....... uyruklu ......... ile....... tarihinde .............. evlendirme memurluğunda evlenmekle) kadınla birlikte kayıba giren küçük çocuklar varsa onların da hanesine  (Kanunun 30 uncu maddesi gereğince analarına bağlı olarak) Türk vatandaşlığını kaybetmiştir şerhi verilir. Mümkün olduğu takdirde nüfus hüviyet cüzdanları alınır ve bu gibi kayıtlar İçişleri Bakanlığına bildirilir. Nüfus İşleri Genel Müdürlüğü Vatandaşlık Şubesinde kaydedilir.

II- YETKİLİ MAKAM KARARI İLE KAYIP

Çeşitleri

Madde 30-Yetkili makam kararı ile kayıp iki şekilde vukubulur.

a) Vatandaşlıktan çıkma,

b) Vatana bağlılıkla bağdaşmayan eylemler,

(b)  bendinde Türk Vatandaşlığı Kanununun 25 ve 26 ncı maddeleri ile  (kaybettirme) ve (çıkma) olarak iki kısımda mütalaa edilmiştir. Türk Vatandaşlığı Kanununun kayıp bölümünde yer alan vatandaşlığa alınmanın iptali, vatandaşlık bakımından geriye (yani alınma tarihine) işleyen netice doğurduğundan diğer kayıplarla karıştırılmamak lazımdır.

Vatandaşlıktan çıkma ve başka bir devlet vatandaşlığını kazanma izni

Madde 31- (Değişik : 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı R.G.) Vatandaşlıktan çıkma, bir Türk vatandaşına İçişleri Bakanlığı kararı ile başka bir devlet uyrukluluğuna geçmek için verilen özel izin mahiyetindedir. Vatandaşlıktan çıkmalarına izin verilecek kimselerde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Mümeyyiz ve reşit olmak,

b) Hakkında herhangi bir mali ve cezai tahdit bulunmamak,

c) Herhangi bir suç nedeni ile aranmakta olan kişilerden olmamak,

d) Ne sebeple olursa olsun, başka bir devlet vatandaşlığını kazanmış olmak veya başka bir devlet vatandaşlığını kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtileri bulunmak.

İnandırıcı belirti olarak, ilgilinin vatandaşlığına geçmek istediği devlet makamlarından verilmiş, o devlet vatandaşlığına kabul edileceğine ilişkin belge veya ilgilinin Türk vatandaşı olarak o ülkede uzun zamandan beri oturmasına ve orada mesleki, ticari veya sınai faaliyetlerde bulunmasına izin verildiğini gösteren belge veya o devlet vatandaşı ile evli olması ve bu durumun vatandaşlığa alınmasında kolaylıklar sağlayacağının anlaşılmış olması kabul edilebilir. Bu belgelerden en az birinin usulüne göre onaylanmış Türkçe tercümesinin izin dilekçesine eklenmiş olması gereklidir.

Müracaat

Madde 32-(Değişik: 17/07/1992 onay tarihli) Türk vatandaşlığından çıkma veya başka bir devlet vatandaşlığına geçmek ya da izin almadan başka bir devlet vatandaşlığına geçmiş olup da, bu durumlarının tespitinden önce başvurarak Türk vatandaşlığını da koruma izni isteyen kişilerin başvuracakları makamlar; yurt içinde oturdukları yerin en büyük mülki idare amirliği , yurt dışında Türk konsolosluklarıdır.

Söz konusu işlemler için müracaat edenlere Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce düzenlenen ve Kanunun 20 nci maddesi uyarınca Türk vatandaşlığından çıkma izni için (Form-A) 22 nci madde uyarınca başka bir devlet vatandaşlığına geçme izni için (Form-B), izin almadan başka bir devlet vatandaşlığına geçmiş olup da Türk vatandaşlığını koruma izni için (Form-C), olarak düzenlenmiş bulunan form dilekçeler doldurtulur.

Bu form dilekçelere:

1-Nüfus cüzdanı veya kütüklerindeki güncel bilgileri kapsayan diğer belgelerin onaylı örnekleri,

2-Rüştünü ispat etmemiş ancak, 15 yaşından büyük çocukları bulunanların bu çocukları vatandaşlığa kabul teminat belgesinde belirtilmiş ise, baba ya da analarına bağlı olarak işlem görmek isteyip istemediklerine ilişkin muvafakat dilekçeleri,

3-Başka bir devlet vatandaşlığını kazanmış bulunanların hangi devlet vatandaşı olduklarını gösteren belgelerin veya uyrukluluğuna geçmek istedikleri yabancı devlet vatandaşlığına kabul edileceklerine ilişkin teminat belgeleri ya da diğer inandırıcı belgelerin Türkçe’ye çevrilmiş onaylı örnekleri.

4- 4 adet vesikalık fotoğraf eklenir.

Dilekçeyi alan makamlar yukarıda belirtilen hususların tam olarak açıklanıp açıklanmadığını inceler, müracaat dosyalarını tamamlatarak var ise ilgililer hakkındaki görüşlerini de belirtecekleri bir yazı ile birlikte İçişleri Bakanlığına gönderirler.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce gerekli diğer bilgi ve belgeler sağlanarak dosya tamamlanır ve işlem sonuçlandırılır.

Çıkma ve izin belgeleri

Madde 33-(Değişik: 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı R.G.) Çıkma izin belgeleri aşağıda gösterilmiştir.

a)Çıkma Belgesi

Çıkma belgesi, ilgilinin Türk vatandaşlığından çıktığını gösteren ve verilmesi ile Türk vatandaşlığının kaybedilmesi sonucunu doğuran belgedir.

İçişleri Bakanlığı kararı ile Türk vatandaşlığından çıkmasına izin verilen kişi aynı zamanda başka bir devlet vatandaşı ise, çıkma belgesi derhal imza karşılığında kendisine verilir.

b)İzin belgesi:

İzin belgesi kişinin başka bir devlet vatandaşlığına geçmesine yetkili Türk makamlarınca izin verildiğini gösteren belgedir.

Bu belge Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen ve henüz başka bir devlet vatandaşlığını kazanmamış olanlarla, başka bir devlet vatandaşlığını kazanmak isteyenlere verilir.

Türk vatandaşlığından çıkmak isteyen kişi bu belgeye dayanarak istediği devlet vatandaşlığını kazandıktan sonra, bu devlet makamlarından alacağı belgeyi yetkili Türk makamlara verdiği zaman kendisine Türk vatandaşlığından çıkma belgesi verilir.

İzin belgesi üç yıl için geçerlidir. Bu belgeyi alanlardan belgenin verildiği tarihten itibaren en geç 3 yıl içinde istedikleri devlet vatandaşlığını kazananlar, bu devlet makamlarından alacakları belgeyi yurt dışında Türk konsolosluklarına vermekle yükümlüdürler.

İstenilen devlet vatandaşlığının kazanılmaması halinde de alınan belge yukarıda belirtilen makamlara iade edilir.

3 yıl sonunda yukarıdaki fıkralara göre istenilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya izin belgesini iade etmeyenler hakkında 34 üncü maddenin üçüncü  fıkrası uyarınca işlem yapılır.

Çıkma ve izin belgelerinin hükmü

Madde 34- (Değişik: 4/5/2004 tarih ve 25452 sayılı R.G.) İçişleri Bakanlığı kararı ile Türk vatandaşlığından çıkmasına izin verilen kişiye çıkma belgesinin verilmesi ile Türk vatandaşlığı kaybedilir.

Nüfus İşleri Genel Müdürlüğünce vatandaşlıktan çıkan ve kendisi ile birlikte işlem görenlerin Türk vatandaşlığını kaybettiği aile kütüklerine işletilerek kayıtlarının kapatılması sağlanır.

Kendilerine İçişleri Bakanlığınca başka devlet vatandaşlığını kazanma izin belgesi verilmiş olup da 3 yıllık süre içinde yetkili Türk makamlarına herhangi bir bilgi veya belge vermeyenlerle istediği devlet vatandaşlığını kazanamaması halinde almış olduğu izin belgesini iade etmeyenlerin İçişleri Bakanlığının teklifi ile Bakanlar Kurulunca Türk vatandaşlığını kaybedip etmediklerine karar verilir. Alınacak karar göre aile kütüklerine gerekli açıklamalar düşülür.

Bakanlar kurulunca Türk vatandaşlığını kaybettiğine karar verilenler bu kararın Resmi Gazetede ilanından sonra istediği devlet vatandaşlığını kazanamadığından bahisle yetkili Türk makamlarına başvururlarsa haklarında 403 sayılı Türk vatandaşlığı Kanununun 8 inci maddesi hükmü uygulanır.

İPTAL

Sebep ve yapılacak işler

Madde 35-Vatandaşlığa alınma ilgili kişilerin, Yönetmeliğin 10, 11, 15 inci maddelerinde belirtilen şartlar ve soruşturma konularında, yalan beyanları veya önemli hususları gizlemeleri sonucu vuku bulduğuna bilgi edindiği ve belgelendirildiği takdirde İçişleri Bakanlığı durumu Bakanlar Kuruluna sunar ve vatandaşlığa alınma kararı iptal edilir. Vatandaşlığa alınma tarihinden başlayarak beş yıl geçtikten sonra iptal kararı verilemez.

                İptal işlemleri, vatandaşlığa alındığı zaman kaydedildiği yer nüfus siciline şerh verilmek sureti ile tescil olunur.

VATANA BAĞLILIKLA BAĞDAŞMAYAN EYLEMLER

                Kaybettirme

Madde 36-Aşağıda gösterilen eylemleri sabit olan kişilerin Türk vatandaşlığını kaybettiklerine Bakanlar Kurulunca karar verilebilir:

a)Türk Vatandaşlığı Kanununun 20 nci maddesi ve 22 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca izin almaksızın kendi istekleri ile başka bir devlet vatandaşlığını kazandığı tespit edilenler (bunlardan bu durumlarının tespitinden önce kendiliklerinden izin için başvuranlar hakkında bu Yönetmeliğin 31 inci maddesi uyarınca işlem yapılır.)

b)Yurt içinde ve dışında herhangi yabancı bir devletin resmi veya özel, askeri veya sivil bir hizmetinde bulunanlara, bu hizmetlerin Türkiye’nin menfaatlerine aykırı olduğu, Hükümetçe (Bakanlar Kurulunca) kararlaştırılıp bu görevi bırakmaları kendilerine yurt içinde mülkiye amirleri, yurt dışında elçilik veya konsolosluklarımız tarafından yazı ile bildirildiği halde üç aydan az olmamak şartı ile Hükümet kararında belirtilecek münasip bir süre içerisinde kendi istekleri ile bu hizmetten ayrılmayanlar.

c)Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde hükümetin izni olmaksızın ve (b) bendindeki karar ve tebliğe lüzum kalmadan kendi istekleri ile çalışmaya devam edenler.

ç)Türk vatandaşı olarak yurt dışında bulunup da muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye’nin savaş haline girmesi üzerine yurt savunmasına katılmak için elçilikler, konsolosluklar veya Hükümetçe yetkili kılınmış diğer makamlar tarafından usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak üç ay içinde icabet etmeyenler. (usulen yapılacak çağrı Türk kanunları ile ilgilinin oturduğu yabancı memleket mevzuatının tespit ettiği şekillerde, mazeret de Askerlik kanunları çerçevesi içinde düşünülecektir.)

d)Yurt içinde askere alınmış olup kıtasına sevk edilirken veya kıtalarına katıldıktan sonra yurt dışına kaçıp da ilgili kanunların kabul ettiği süre içinde dönmeyenler.

e)Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile askerlik görevini yapmakta olanlardan görev, izin, hava değişimi veya tedavi için yurt dışında bulunup da süresi bittiği halde mazeretsiz olarak üç ay içinde geri gelmeyenler.

f)Türk vatandaşlığı Kanununun 6.7 ve 8 inci, Yönetmeliğin 10,11,12 nci maddeleri gereğince yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını sonradan kazanmış kişilerden kesintisiz olarak yedi yıl ve daha fazla  Türkiye dışında oturan ve Türkiye ile maddi ve manevi ilgisini ve bağlılığını kesmediğine ve Türk vatandaşlığını muhafaza ettiğine delalet edecek resmi temas ve işlemleri bulunmayanlar, (Bu bend sadece müktesep olarak Türk vatandaşlığını kazanmış olanlara) diğer bentler, doğumla (asli) ve yetkili makam kararı veya seçme hakkının kullanılması ile Türk vatandaşlığını kazanan (Müktesep) bütün vatandaşlara uygulanır.